Ogólnopolska giełda jachtów, łodzi i czarterów

Prawo drogi na śródlądziu w skrócie

Prawo drogi na śródlądziu w skrócie

7 Paź, 2012

Dla wielu z nas zasady, o których napiszę są oczywiste, warto jednak sobie je przypomnieć. Pamiętajmy również, że zgodnie z obowiązującym prawem, osoby nie posiadające żadnych uprawnień mogą prowadzić na śródlądziu łodzie żaglowe o długości kadłuba do 7,5 m, łodzie motorowe o mocy silnika nie przekraczającej 10 kW (ok. 13,5 KM) oraz tzw. barkami – czyli łodziami motorowymi, których moc silnika nie przekracza 75 kW (ok. 100 KM), długość kadłuba nie przekracza 13 m a maksymalna prędkość jest ograniczona konstrukcyjnie do 15 km/h.
Brak obowiązku posiadania patentu nie zwalnia nikogo z obowiązku znajomości zasad prawa drogi. Postaram się przedstawić je w sposób najbardziej uproszczony i łatwy do zapamiętania.

Kilka definicji
Zanim zaczniemy należy poznać kilka podstawowych definicji, którymi będziemy się posługiwać w dalszej części.
Mały statek – oznacza statek, którego długość kadłuba jest mniejsza niż 20 m; do małych statków nie zalicza się, niezależnie od ich wymiarów, statków dopuszczonych do przewozu więcej niż 12 pasażerów, bądź takich, które są promami albo prowadzą zestaw złożony ze statków nie będących małymi statkami lub są przystosowane do prowadzenia zestawu – czyli praktycznie wszelkiego rodzaje holowniki i pchacze.
Statek o napędzie mechanicznym – oznacza każdy statek wprowadzany w ruch przez maszynę, z wyjątkiem statków, których maszyna jest używana tylko do małych przemieszczeń albo do zwiększenia sterowności statku.
Statek żaglowy – statek poruszający się wyłącznie za pomocą żagli; statek poruszający się równocześnie za pomocą żagli i mechanicznego urządzenia napędowego uznawany jest za statek o napędzie mechanicznym. Ale jeśli statek żaglowy będzie np. podczas robienia zwrotu pomagał sobie sterem strumieniowym, dalej pozostaje statkiem żaglowym – ster strumieniowy używany jest w tym przypadku tylko do zwiększenia sterowności statku.

Zasady prawa drogi
Zacznijmy od statków poruszających się z dużą prędkością. Za takie, w myśl prawa uważane są jednostki, których prędkość w danej chwili przekracza 40 km/h. Takie statki powinny pozostawiać innym statkom akwen zapewniający im możliwość zachowania kursu oraz swobodę manewrowania. Statki o dużej prędkości nie mogą żądać, aby inne statki ustępowały im z drogi.

Małe statki powinny ustępować z drogi innym statkom. Małe statki, czyli przeważnie my, ustępujemy z drogi wszystkim statkom większym niż 20 m, statkom pasażerskim, holownikom, pchaczom, zestawom holowanym itp. Często ten przepis jest upraszczany i tłumaczony w ten sposób, że ustępujemy drogi tym, którzy są na wodzie w pracy. Wyjątkiem od tego przepisu jest sytuacja kiedy „duży” statek rozwija dużą prędkość, a my nie. Wtedy nie ma przed nami pierwszeństwa.

Zasady obowiązujące pomiędzy małymi statkami
Pomiędzy małymi statkami obowiązuje pewna „hierarchia uprzywilejowania”:
Statki o napędzie mechanicznym ustępują wszystkim innym statkom, czyli jachtom żaglowym, czy np. kajakom i łodziom wiosłowym.
Statki, które nie są o napędzie mechanicznym, ani żaglowym, czyli wspomniany np. wcześniej kajak, ustępują statkom o napędzie żaglowym.
Jednakże mały statek, który idzie przy prawej krawędzi szlaku żeglownego lub blisko prawego brzegu, powinien zachować swój kurs (rys.1).

W momencie gdy spotykają się na kursie kolizyjnym dwa statki o napędzie mechanicznym – obowiązują wobec nich następujące zasady:
Można powiedzieć, że obowiązuje tutaj zasada „prawej ręki”, pierwszeństwo ma statek znajdujący się z burty prawej. (Rys 2 i rys 3). Ustępując drogi unikamy przecinania kursu przed dziobem – najlepiej jest iść za rufą statku, któremu ustępujemy drogi.
Jeżeli dwa statki o napędzie mechanicznym idą wprost na siebie, oba powinny zmienić kurs w prawo (rys_4).

Jeśli na kursie kolizyjnym znajdują się dwa statki żaglowe, to:
jeśli idą różnymi halsami, pierwszeństwo ma jacht żeglujący prawym halsem (Rys_5). Uwaga dla początkujących żeglarzy – prawy hals mamy wtedy, kiedy wiatr mamy z prawej burty – żagle znajdują się wtedy na lewej burcie.
Jeśli jacht żeglują tym samym halsem, to pierwszeństwo ma jacht znajdujący się od burty zawietrznej (rys_6). Burta nawietrzna, to ta z której nam wieje wiatr, zawietrzna to ta druga.
Jeśli żeglujemy lewym halsem, widzimy inny jacht na kursie kolizyjnym, ale nie potrafimy rozpoznać, jakim halsem płynie, zakładamy, że płynie halsem prawym (Rys_7). Sytuacja taka może mieć miejsce gdy ten drugi jacht będzie miał postawionego spinakera.

Jak zachowywać się przy ustępowaniu pierwszeństwa?
Oczywiście jeśli musimy ustąpić komuś pierwszeństwa, o ile to możliwe unikamy przecinania mu kursu przed dziobem. Nasze działania powinny być na tyle zdecydowane, żeby zostały zauważone z drugiej jednostki. Należy wyraźnie zmienić kurs lub prędkość.

Jak zachowywać się gdy mamy pierwszeństwo?
Jeśli jesteśmy w sytuacji, w której to my mamy pierwszeństwo, to naszym obowiązkiem jest zachować kurs i prędkość. Jeśli natomiast statek nam nie ustępuje pierwszeństwa, powinniśmy my wykonać manewr mający na celu uniknięcia zderzenia. Przepisy nie regulują jak taki manewr powinien wyglądać, jednak zaproponowałbym wykonanie manewru jak na rys_8, wtedy jest minimalne ryzyko zderzenia, bez względu na to co druga jednostka będzie robiła. Mogę dodać, że manewr ten wykonywałem wielokrotnie i nigdy nie doszło do kolizji.

Wyprzedzanie
Oczywiście jest dozwolone, pod warunkiem, że wyprzedzający stwierdzi, że nie będzie stanowiło to zagrożenia. Statek wyprzedzany powinien, w miarę możliwości, ułatwić manewr wyprzedzania. Jednak można najłatwiej wytłumaczyć ten przepis, że to wyprzedzany ma pierwszeństwo przed wyprzedzającym. Zdarzało mnie się dość często żaglówkami wyprzedzać statki o napędzie mechanicznym i można powiedzieć, że nie miałem wtedy pierwszeństwa.

Jeśli statkiem o napędzie mechanicznym wyprzedzamy inną motorówkę, powinniśmy robić to z jej lewej burty (na całym Świecie na drogach wodnych obowiązuje prawostronny ruch), jeśli jednak szerokość szlaku jest wystarczająca, możemy wyprzedzać z prawej strony.

Przy wyprzedzaniu statku żaglowego przez inny statek żaglowy statek wyprzedzający powinien z zasady wyprzedzać drugi statek po stronie nawietrznej. Można powiedzieć, że wyprzedzając „zabieramy wiatr” jednostce wyprzedzanej. Można to wytłumaczyć tym, że manewr wyprzedzania ma być bezpieczny i trwać możliwie krótko. Wyprzedzając od strony zawietrznej jednostka wyprzedzana zasłoni nas od wiatru i manewr ten albo się wydłuży, albo w ogóle nie dojdzie do skutku. Kiedyś koleżanka próbowała mnie wyprzedzać od zawietrznej, skończyło się to tym, że zasłoniłem ją od wiatru, straciła prędkość, nasze jachty zaczęły się do siebie zbliżać i mało co nie doszło do kolizji.

Zdrowy rozsądek
Oczywiście poza przepisami należy wykazywać się zdrowym rozsądkiem, zwanym dobrą praktyką żeglarską. Ja osobiście stosuję kilka zasad, gdy poruszam się po śródlądziu:
gdy widzę jakikolwiek trening, czy to do regat, czy szkolenie żeglarskie lub motorowodne staram się nie przeszkadzać. Idzie to łatwo rozpoznać, bo przeważnie łódki biorące udział w treningu kręcą się wokół jakiś bojek, a jachty szkoleniowe powtarzają te same manewry np. ćwiczą manewr „człowiek za burtą”.
Jeśli płynę na żaglach, a widzę na swojej drodze jacht żaglowy z położonym masztem – ustępuje mu, dość ciężko manewruje się z położonym masztem. To samo tyczy się, gdy załoga stawia lub kładzie maszt na wodzie.
Płynąc pod żaglami nigdy nie wymuszam pierwszeństwa na kajakach czy łodziach wiosłowych. Zakładam, że mogą nie znać zasad prawa drogi, poza tym nic mi się nie stanie jeśli zejdę z kursu.

To tak w ogólnym skrócie. Ogólnie, podsumowując, można powiedzieć, że na wodzie wobec innych użytkowników należy stosować zasadę ograniczonego zaufania.

Piotr Lewandowski – kapitan jachtowy i motorowodny, instruktor żeglarstwa PZŻ, ISSA, RYA oraz instruktor motorowodny PZMWiNW. Autor wielu podręczników, filmów, i programów komputerowych dla żeglarzy.

 

One comment

  1. Beata z DOUBLE:Ha! Super reklama wody! Robi wrażenie! Ktoś się naarocpwał nad nią, ale efekt jest rewelacyjny! To chyba też zasługa dzieciakf3w słodziakf3w, one zawsze wywołują uśmiech na twarzy:)

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Directory powered by Business Directory Plugin